|
تاريخ خبر: بررسي علل تغيير كاربري غيراصولي اراضي كشاورزي(2) حمايت از كشاورزان راه پيشگيري از تغيير كاربري اراضي
 |
|
تغيير كاربري اراضي كشاورزي به صنعتي، خدماتي و مسكوني در سالهاي اخير شدت گرفته و بهترين زمينهاي كشور براي فعاليت كشاورزي، از محور توليد خارج شده است. كارشناسان علل مختلفي را براي بروز اين رويه غلط ذكر ميكنند كه بخشهايي از آن در بخش نخست گزارش <بررسي علل تغيير كاربري غير اصولي اراضي كشاورزي>، ارزيابي شد. اين بحث را با استفاده از نظرات كارشناسان و مسئولان و آشنايي با قوانين مربوطه پي ميگيريم. طرح باغ ميوه سازمان امور اراضي كشور برنامهاي براي تبديل زمينهاي شيبدار به باغ ميوه در دست اجرا دارد كه به هدف حفظ پوشش گياهي زمين و جلوگيري از فرسايش خاك و هدر رفتن آب انجام ميگيرد. دكتر كردواني، كارشناس امور كشاورزي در اين باره به روزنامه اطلاعات ميگويد: متاسفانه طرح طوبا را دارند با آب چاه اجرا ميكنند در حالي كه اين طرح را تنها در ارتفاعات بالا و با استفاده از آب باران بايد اجرا كرد. وي ميافزايد: چرا ما همه چيز را ميخواهيم از زمين بگيريم. ميوه از زمين، آب از زمين. حال آن كه بايد ميوه را از زمين و آب را از باران گرفت. طرح ايجاد باغ ميوه در جاهايي گريزناپذير است و نبايد در آن جاها جلوي تغيير كاربري را بگيرند چون به اندازه كشاورزي آب نميبرد، مثلا در ورامين و پاكدشت كه پيشتر گندم ميكاشتند اكنون انگور كاشتهاند. شمال، سرزمين كشاورزي كردواني توسعه صنعتي را در شمال كشور اشتباه ميخواند و ميگويد: از تهران تا قم بسياري از مناطق حاصلخيز است ولي آب نيست. در دشت كوير شايد آب خيلي خوبي پيدا كنيد ولي زمين به درد كشاورزي نميخورد اما در ناحيهاي مانند دشت مغان حتي يك چاه نيست و به علت وجود رود ارس، منطقه حاصلخيزي است. در گيلان و مازندران، خاك خوب و آب رايگان هست پس همه برنامهريزيها در آن جا بايد با عنايت به كشاورزي باشد. وي معتقد است: <برنامهها بايد بومي باشد. اكنون كشاورز يزدي در حال كوچ است چون آب ندارد و در آن جا پافشاري براي كشاورزي به شكست ميانجامد. در آن جا بايد صنايعي پا بگيرد كه به آب كمي نياز دارد مانند بافندگي و جوراب ريسي. و در گيلان كشت ديم و كشاورزي توسعه يابد و صنايع مرتبط با كشاورزي. ولي متاسفانه صنايع پتروشيمي را بردهاند به گيلان يا صنايع اتومبيلسازي و ديگ زودپز و كابل برق را. و آن وقت 30 درصد برنج مصرفي خود را از خارج وارد ميكنيم. اشغال و اختصاص حتي يك وجب از اين زمين مناسب كشاورزي به امر صنعت اشتباه است. روي صنايع را ميپوشانند كه آب رويش نريزد و مبادا توليدات رطوبت بگيرد و زنگ بزند آنها را به انبار كرج منتقل ميكنند و اين در حالي است كه در گيلان 30 درصد برنج هنگام حمل و نقل يا در شاليكوبيهاي دوره پهلوي از بين ميرود. محمد درويش كارشناس امور كشاورزي نيز مانند دكتر كردواني از گستره صنعت در شمال دلخون است و ميگويد: <ما سرزميني فراخشك، خشك و مرطوب داريم و 90 درصد ايران خشك است، پس چرا اين همه پافشاري كه صنعت را به 10 درصد مرطوب ببريم؟ مسلما دليلي نميتواند داشته باشد. دكتر كردواني با طرح اين پرسش كه چرا در كشور كشاورزي، صنعت در اولويت اول است، حمايت سازمانهاي دولتي را از كشاورزي ناچيز و تصميمات كشاورزان را از روي ناآگاهي ميداند و ميافزايد: در سال گذشته يك سوم زمينهاي چاي كشت نشد، چون دولت نميخرد و كشاورز زيان ميبيند. وي ادامه ميدهد: سازمان چاي را هم به اشتباه از بين بردهاند و نتيجه اين شده كه محصول روي دست كشاورز ميماند. پيش روي كارخانههاي چاي نيز صد نوع مشكل براي صادرات هست، بنابراين به دور نيست اگر چايكار زميناش را براي ويلاسازي به زمينخوار بفروشد. تراس بندي زمين كردواني با تاكيد براين كه ما زمينهاي خوبي داريم ميگويد: تنها بايد كمي بازسازي شوند و شيب زيادشان تسطيح شده و زهكشي شوند كه آب هدر نرود و خاك فرسايش نيابد. چين خوردگي زمين، كشور ما را بينظير كرده و اگر چنين نبود مانند امارات و عربستان بيابان ميشد و حال بايد با تراسبندي شيب زمين گرفته شود و اين ضرورت شامل زمينهايي كه قرار است باغ ميوه شوند نيز ميگردد. كردواني براين باور است كه در دوره دوم كره خاكي دو اتفاق فرخنده براي ايران افتاد كه منجر به تنوع اقليمي شد. يك آن كه همه ايران كه دريا بود، خشك شد و تنها دو درياي خليج فارس و عمان در جنوب و يك درياچه در شمال باقي ماند و دوم اين كه پس از سرد شدن زمين، ايران چين خورد و تبديل به كوهستان شد و ارتفاعات البرز و نوار سرسبز خزر را پديد آورد و نيز گيلان و مازندران را كه در جهان بيهمتاست و همه جاي ايران مستعد كشاورزي شد. پس اشتباه است هزاران هكتار از چنين خاك حاصلخيزي را با سازههاي صنعتي بپوشانيم. همه محصولات كشاورزي به جز قهوه كه در جهان توليد ميشود به تنهايي در ايران قابل كشت و بهرهبرداري است. حال با اين همه استعداد چرا كشاورز ما كم درآمد و فقير و كشاورزي ما غير مكانيزه و زمينهاي كشاورزي ما تغيير كاربري ميدهند؟ شكوفايي دوباره كشاورزي ايران در صورتي ممكن است كه ما نگاه خود را به جاي صنعت، معطوف كنيم به كشاورزي و بهرهبرداري از آب را به دانش روز مجهز كنيم و آبياري قطرهاي را جايگزين سازيم و سرمايهگذاري صنعتي ما در بخش كشاورزي باشد. پرويز كردواني اشاره دارد به هزينهبري زندگي روستايي و ميگويد: برخي سياستهاي اشتباه سبب نابودي كشاورزي و مهاجرت روستاييان ميشود. ما به جاي رسيدگي به كشاورزي به خانه روستايي برق رساندهايم و تلفن بردهايم و به كشاورز كه درآمد ندارد، هزينه سرسامآور برق را تحميل كردهايم و هزينه زندگي روستاييان را بالا برديم. روستايي ديگر خودكفا نيست و وسايل مورد نيازش مانند نان، گوشت، مرغ و حتي ميوه و سبزياش را از شهر ميخرد. در روستا ورزشگاه درست ميكنيم و فرزند روستايي از پدر درخواست لباس و وسايل ورزش و هزينه عضويت ميكند. اين امكانات خوب است در صورتي كه نخست سطح درآمد كشاورز را بالا ببريم و گرنه كشاورز در تامين هزينه واميماند و ناچار ميشود زندگياش را بفروشد و به شهر بكوچد.> اين كارشناس كشاورزي ميگويد: از آن جايي كه سطح مالكيت اراضي در گيلان و مازندران كم است و حدود يك تا 3 هكتار است اگر حمايت دولتي نباشد كشاورز متضرر ميشود و برنج و چاي نميكارد و فردا ناچاريم اين محصولات را وارد كنيم. بچههاي كشاورزان ديگر كار نميكنند يا به شهر رفتهاند. برخي از كارگران براي دروي محصول، درخواست نيمي از محصول را ميكنند، تازه همان مقدار برنج را دولت نميخرد و روي دست كشاورز ميماند و كشاورزي كه براي كود و سم چك داده و دختر و پسر دانشجو دارد به تنگنا ميافتد. بنابراين خوب است اول كشاورز را دريابيم و سپس متوقع باشيم روي زمين خود بماند و به شهر كوچ نكند. وي ادامه ميدهد: زمينهاي شمالي كشور در همه مدت سال قابل استفاده است چون معتدل است و سرد نيست. پس از كشت اول برنج ميتوان كشت دوم برنج را انجام داد و يا سيبزميني كاشت. سيبزمينياي كه 50 روزه به دست ميآيد كه در هيچ كجاي جهان امكاناش نيست. دكتر كردواني جنوب كشورمان را نيز مستعد كشاورزي ميداند و ميافزايد: <حتي جنوب كشور ما در دنيا بيهمتاست. تنها آمريكا با 50 ايالتاش ميتواند در تنوع اقليمي با ما رقابت كند چون تنوع اقليمي داريم. كشور ما با وجود دماوند و 2 هزار كيلومتر كوه تا الوند، سرزمين مستعدي بهشمار ميرود. زاگرس همه رطوبت درياي خزر را ميگيرد و زمينه را براي توليد ارزان فراهم ميكند. در منطقه سرسبز لرستان و كردستان، رونق دامداري و كشاورزي ديم داريم. رودهايي همچون كرخه، كارون، دز و... همه از وجود زاگرس است و همين كوههاست كه به پرورش زنبور عسل در آن منطقه رونق بخشيده و در رود لرستان ماهي 15 كيلويي رشد ميكند. خوشمزگي گريپفروت جيرفت را در هيچ كجاي جهان نميتوانيد بيابيد. يا زعفران و زرشك قائنات را. شما گلابي و سيب اصفهان را مقايسه كنيد با سيب و گلابي آلمان كه هيچ بو و عطري ندارد. پرويز كردواني هزينه كار كشاورزي را بالا ميداند و نتيجه ميگيرد كه اين هزينه به كاهش شديد درآمد كشاورز انجاميده است و كشاورز را از توليد محصول كشاورزي سرخورده و خسته كرده است و از سوي ديگر ضرورت تضمين خريد را گوشزد ميكند كه راه براي نگه داشتن روستايي در روستا و سرزميناش است. موارد قانوني اما تغيير كاربري زمين در ايران سبب شد قوانيني در اين راستا وضع شود از جمله قانون جلوگيري از خرد شدن اراضي كشاورزي كه در بهمن 85 از سوي مجمع تشخيص مصلحت ابلاغ و مقرر شد هرگونه كشت توسط وزارت جهاد كشاورزي تعيين شود. اين قانون ميبايد مانع از خرد شدن اراضي كشاورزي شود، به يكپارچهسازي زمين بينجامد و با اصلاح قانون كاربري اراضي، زراعي و باغي شرايط سرمايهگذاري را تقويت كند. در اين قانون آمده كه فعاليتهاي بهينه شدن و دگرگوني به فعاليت دامپروري از راه قانوني مانعي ندارد و در برابر دستگاههاي دولتي و وزارتخانهها براي تصرف زمين زراعي جهت پروژههايي مانند راهسازي مانعي نيست و براي كساني كه غيرمجاز و بدون طي فرايند قانوني اقدام به تغيير كاربري زمين كشاورزي كرده باشند، مجازات در نظر گرفته شده است. بنابه قانون اصلاحي حفظ كاربري اراضي، تخريب مستحدثات غيرمجاز به عهده وزارت جهاد كشاورزي گذاشته شده كه با راي مراجع قضائي و همكاري ارگانهاي مربوطه اجرا ميشود. در پي اجراي اين قوانين و براي متوقف كردن تغييرات كاربري زمين در استان مازندران، يك كميسيون با مسئوليت استانداري تشكيل شده و دادگستري استان، شعبه ويژهاي را در اين مورد داير كرده تا به تخلفات رسيدگي شود كه اكنون پروندههاي زيادي در نوبت بررسي است. در سنندج نيز كميته حفاظت از اراضي شهرستان برآن است كه با همكاري دستگاههاي نظارتي با افرادي كه به گونهاي غيرقانوني و بدون دريافت مجوز اقدام به تغيير زمينهاي كشاورزي و باغي ميكنند برخورد شود و براي تحقق اين منظور پايگاهي تشكيل شده با حضور كارشناسان نيروي انتظامي، دادگستري، مسكن و شهرسازي و شهرداري كه از روند روبهرشد تعداد تغييرات كاربري در اين زمينه كاسته شود. اما به نظر ميآيد براي پيشگيري از تغيير كاربري اراضي بيش از هر چيز يك برنامه حمايتي از سوي سازمانهاي دولتي كارساز خواهد بود كه كشاورز با احساس يك پشتيبان قوي به كار و توليد دلگرم شود و باور بياورد كه خودداري از تغيير زمين هم به سود خودش است هم جامعه. همچنين حفظ كاربري زمين بيش از همه نيازمند است به همكاري مردم و كشاورزان و دامداران. بايد آنها دريابند كه پيامدهاي تغيير كاربري بيبرنامه و خارج شدن زمين از چرخه توليد گريبان همه جامعه را خواهد گرفت و اين كه هرگونه دگرگوني بايد براساس مطالعه و نياز ضروري انجام گيرد تا زمين مرغوبي كه مساعد كشت است از بين نرود و از آن براي اهداف غير كشاورزي استفاده نشود. تضمين خريد محصول، خودداري از واردات بيرويه و پشتيباني تداوم دار، راه تطميع كشاورز را توسط زمينخوار ميبندد. با مطالعات كارشناسي و گسترش شبكه آبياري مدرن، توسعه آبخيزداري و بالا بردن كيفيت فني توليدات زراعي و كمك به كشاورز براي بازسازي باغها سبب ميشود تراز بالاي تغيير و تحولات در رابطه با زمين كشاورزي پايين بيايد و انديشه كشت و توليد در سر كشاورز، قوت بگيرد و از فكر تغيير در زمين تحت اختيار خود بيرون بيايد، يا در مقابل پيشنهادهاي وسوسهانگيز از خود پايداري نشان دهد. مثلا اگر گونه جديدي از گندم كه سازگار با قلمرو بومي است به همراه كود و سم و ماشينآلات به موقع در اختيار گندمكار گذارده شود، و دانش درست استفاده از آب به وي شناسانده شود، محصول كيفي گندم كار ارتقا و درآمدش افزايش مييابد. كشت دوباره در نيم سال دوم، توسعه كشت گياهان دارويي و درختان ميوه ده نيز ميتواند روزهاي بيشتري از اوقات بيكاري سالانه كشاورز را پر كند و نيز به درآمدزايي وي از زميني كه بر روي آن ميزيد، بيفزايد. در صورت اجراي قانون تعيين حدنصاب، كشاورزان ميتوانند سند شش دانگ بگيرند. سنددار كردن زمين كشاورز توسط سازمان ثبت اسناد و آسانسازي فرايند صدور سند زمين كشاورزي، سبب وابستگي بيشتر كشاورز به زمين خود ميگردد و با اجراي آسان شدن شرايط قانوني تغيير كاربري نيز ميتوان تمايلات و گرايشات مربوطه را به مجراي قانوني كشاند و از پيامدهاي مخرباش كاست. علي درويشي codex24x page05 |
PDF صفحات روزنامه
Text Box (double-click to edit)
Ettelaat International
آدرس: تهران. بلوار ميرداماد - خيابان نفت جنوبي
تلفن : 29999
22258022 : فاكس
Ettelaat Newspaper
Tehran Mirdamad Boulvard
Tel : 009821 29999
Fax : 009821 29999
email: ettelaat@ettelaat.com
صفحات روزنامه را ورق بزنيد
84 سال حضور مستمر در صحنه اطلاع رساني کشور
PDF صفحات نيازمنديها
PDF صفحات ضميمه